Barszcz czerwony na zakwasie – tradycyjny barszcz wigilijny

Barszcz czerwony na zakwasie: wywar z warzyw i suszonych grzybów, buraki i domowy zakwas. Jak zachować rubinowy kolor i co przygotować dzień przed Wigilią.

Czerwony barszcz z uszkami otwiera kolację wigilijną w większości polskich domów. Nie wszędzie jednak: w wielu rodzinach na Mazowszu i Podlasiu królowała zupa grzybowa, na Kaszubach i Pomorzu rybna, a na Śląsku obok rybnej gotowano siemieniotkę z nasion konopi. Barszcz jest najbardziej uniwersalny i najłatwiej go przygotować wcześniej, dlatego tak dobrze przyjął się w całym kraju.

Wigilijny barszcz jest postny: zamiast rosołu na mięsie gotuje się go na wywarze z warzyw korzeniowych i suszonych grzybów. To grzyby dają mu głębię, a domowy zakwas przyjemną kwaśność. Dobry barszcz ma być klarowny jak wino, słodko-kwaśny, lekko czosnkowy i tak aromatyczny, żeby dało się go pić z filiżanki.

Na ile osób Czas Trudność
8 osób 1 h 30 min + zakwas (4–7 dni) średnia

Składniki

Wywar

  • 2 marchewki
  • 1 pietruszka
  • kawałek selera (ok. 150 g)
  • 1 por (biała i jasnozielona część)
  • 1 cebula
  • 5–6 suszonych grzybów (borowików lub podgrzybków)
  • 2 liście laurowe
  • 4 ziarna ziela angielskiego
  • 2,5 l wody

Barszcz

  • 1 kg buraków
  • 0,5–0,75 l zakwasu buraczanego
  • 1 kwaśne jabłko (opcjonalnie)
  • 2–3 ząbki czosnku
  • 1 łyżeczka suszonego majeranku
  • sól, pieprz i cukier do smaku
  • 1–2 łyżki soku z cytryny, jeśli zakwas jest łagodny

Przygotowanie

  1. Grzyby opłucz i namocz na noc w szklance zimnej wody.
  2. Warzywa na wywar obierz. Cebulę przekrój na pół i przypiecz na suchej patelni przeciętą stroną do ciemnobrązowego koloru: wywar nabierze barwy i lekko karmelowego aromatu.
  3. Warzywa, grzyby razem z wodą z moczenia, liście laurowe i ziele angielskie zalej wodą. Gotuj pod przykryciem na małym ogniu 40 minut.
  4. W tym czasie obierz buraki i pokrój je w cienkie plasterki albo zetrzyj na tarce o grubych oczkach. Jabłko pokrój w ćwiartki, bez gniazd nasiennych.
  5. Wywar przecedź. Grzyby odłóż (posiekane przydadzą się do farszu na uszka), warzywa możesz wykorzystać do sałatki.
  6. Do wywaru wrzuć buraki i jabłko. Gotuj 20–25 minut, aż buraki zmiękną. Pilnuj, żeby zupa tylko lekko mrugała, a nie bulgotała.
  7. Dodaj przeciśnięty czosnek i majeranek, zdejmij garnek z ognia i odstaw na 15 minut. Przecedź barszcz przez gęste sito wyłożone gazą.
  8. Wlej zakwas do gorącego, ale już niewrzącego barszczu. Dopraw solą, pieprzem i szczyptą cukru, aż smak będzie wyraźnie słodko-kwaśny.
  9. Przed podaniem podgrzej barszcz tylko do momentu, w którym pojawią się pierwsze pęcherzyki. Nie zagotowuj go ponownie.

Jak zachować kolor

Barwnik buraków lubi kwas i nie znosi długiego wrzenia. Dlatego zakwas dodaje się na końcu, a podgrzewa się barszcz ostrożnie. Zagotowany po dodaniu zakwasu brązowieje i traci świeży smak. Jeśli zakwas jest łagodny, dolej sok z cytryny: ożywi zarówno kolor, jak i smak.

Co zrobić wcześniej i jak mrozić

Wywar możesz ugotować dwa dni przed Wigilią, a sam barszcz dzień wcześniej. Przechowywany w lodówce przez noc smakuje nawet lepiej, bo przyprawy się przegryzają. Wytrzyma 3–4 dni. Barszcz bardzo dobrze znosi mrożenie: wlej go do pojemników albo woreczków i trzymaj w zamrażarce do trzech miesięcy. Rozmrażaj w lodówce, a doprawiaj dopiero po podgrzaniu.

Warianty i dodatki

  • Z kiszonymi burakami: jeśli masz buraki z zakwasu, dodaj ich część do gotowania. Barszcz będzie jeszcze bardziej wyrazisty.
  • Barszcz do picia: podany w kubku, bez dodatków, sprawdza się w drugi dzień świąt i na przyjęciach na stojąco.
  • Z dodatkami: poza uszkami pasują krokiety z kapustą i grzybami albo kawałek kulebiaka.
  • Bez glutenu: wystarczy zakwas nastawiony bez chleba.

Pokrewne przepisy

Do barszczu podaj uszka z grzybami. Gdy nie zdążysz nastawić zakwasu, sięgnij po szybki barszcz czerwony. Pełną listę wigilijnych dań i kolejność gotowania znajdziesz na stronie 12 potraw wigilijnych.