Plama z buraków i barszczu czerwonego: zimna woda od spodu, płyn do naczyń, aktywny tlen i słońce. Jak uratować wigilijny obrus, bawełnę, wełnę i tapicerkę.
Buraki barwią betaniną – barwnikiem z innej rodziny niż antocyjany w jagodach czy winie. Betanina dobrze rozpuszcza się w wodzie, a w lekko kwaśnym środowisku zachowuje intensywny buraczkowy kolor – dlatego barszcz zakwasza się octem, cytryną albo zakwasem. Jest za to wrażliwa na światło, ciepło i tlen: na słońcu blednie, a przy długim gotowaniu traci kolor i brązowieje.
Dla plamy to dobra wiadomość. Świeży barszcz, ćwikła czy sok z buraka schodzą zimną wodą lepiej, niż wygląda to w pierwszej chwili. Trudniej jest, gdy barszcz był zabielany śmietaną albo gdy plama zaschła na lnianym obrusie i przeszła przez żelazko.
Od razu: pierwsze 5 minut
- Zbierz kawałki buraka i ćwikły łyżeczką, bez rozgniatania.
- Odciśnij barszcz ręcznikiem papierowym – im mniej soku w tkaninie, tym krócej płuczesz.
- Płucz zimną wodą od spodu, aż woda przestanie być różowa. Obrus zdejmij ze stołu, zamiast spierać go na blacie.
- Wetrzyj płyn do naczyń i zostaw na kilka minut, bo barszcz na wywarze bywa tłusty.
- Spłucz i, jeśli to możliwe, namocz rzecz w zimnej wodzie do czasu prania.
Jak usunąć plamę z buraków z różnych materiałów
| Materiał | Co zrobić |
|---|---|
| Bawełna biała | Po płynie do naczyń namocz w ciepłym roztworze odplamiacza z aktywnym tlenem, wypierz i wysusz na słońcu. Różowy cień często znika właśnie podczas suszenia w świetle. |
| Bawełna kolorowa | Zimna woda, płyn do naczyń i namaczanie w odplamiaczu tlenowym do kolorów. Susz w cieniu, żeby nie wyblakła tkanina. |
| Jeans | Sok z buraka na jasnym denimie: zimna woda od spodu, płyn wtarty szczoteczką, pranie na lewej stronie. Ciemny jeans zwykle ukryje plamę po jednym praniu. |
| Wełna i jedwab | Zimna woda i dociskanie, bez odplamiaczy. Wełnianą spódnicę czy jedwabną bluzkę z barszczem osusz i zanieś do pralni, mówiąc, że to buraki. |
| Syntetyki | Poliester i poliamid: zimna woda, płyn do naczyń, pranie w 30–40°C. Różowy cień namocz w aktywnym tlenie. |
| Obrus | Wigilijny obrus przejrzyj po kolacji pod lampą, plamy z barszczu spłucz zimną wodą jeszcze tego wieczoru i namocz obrus na noc w aktywnym tlenie. Prasuj dopiero po praniu, gdy nie widać różu. |
| Serwetki i bieżniki z haftem | Przyłóż do haftu mokry biały wacik i sprawdź, czy nić nie puszcza farby. Potem zimna woda i odplamiacz tlenowy do kolorów, bez wrzątku. |
| Tapicerka i dywan | Odciśnij, przykładaj ściereczkę z zimną wodą i płynem do naczyń, a różową wodę zbieraj suchym ręcznikiem. Na koniec przetrzyj czystą wodą i susz przy otwartym oknie. |
| Skóra | Sok z buraka zbierz z gładkiej skóry natychmiast, a miejsce przemyj ściereczką zwilżoną wodą. Jasna skóra szybko wchłania sok z buraka, więc nie zwlekaj, a większą plamę oddaj do renowacji. |
Stara plama z barszczu na obrusie
Plama, która przeleżała kilka dni albo przeszła przez żelazko, często zmienia odcień z różowego na brązowawy. Namocz obrus na godzinę w zimnej wodzie z płynem do naczyń, a potem na noc w odplamiaczu z aktywnym tlenem. Biały len i bawełnę rozwieś po praniu na słońcu – światło rozjaśnia resztki betaniny. Barszcz zabielany śmietaną potraktuj najpierw proszkiem z enzymami w chłodnej wodzie, a dopiero potem aktywnym tlenem; na białym lnie ostatnim krokiem może być woda utleniona 3% nakładana punktowo.
Domowe środki i rodzaje odplamiaczy
- Zimna woda – barwnik buraka dobrze się w niej rozpuszcza, więc płucz długo.
- Płyn do naczyń – na barszcz na tłustym wywarze i ćwikłę z dodatkiem oleju.
- Odplamiacz z aktywnym tlenem – namaczanie bawełny, lnu i syntetyków (jak namaczać w aktywnym tlenie).
- Proszek z enzymami – na barszcz zabielany śmietaną.
- Woda utleniona 3% – resztki na białych tkaninach roślinnych.
- Słońce – rozkłada betaninę na mokrej, białej tkaninie.
Czego nie robić
- Nie prasuj obrusu z różowym śladem – ciepło zmieni barwnik w brązowy i go utrwali.
- Nie płucz barszczu ze śmietaną gorącą wodą.
- Nie zostawiaj obrusu z mokrą plamą złożonego w kostkę do rana – barszcz odbije się na kolejnych warstwach.
- Nie stosuj wybielacza chlorowego na kolorowe serwetki i haft.
Bezpieczeństwo
Wodę utlenioną sprawdź na kolorach w niewidocznym miejscu, a jeśli wcześniej czyściłaś coś octem, wypłucz go przed jej użyciem. Odplamiacz tlenowy rozpuszczaj w otwartej misce i nie zamykaj roztworu w butelce. Gdy w święta w domu są dzieci, proszki i kapsułki do prania trzymaj wysoko, w oryginalnych opakowaniach. Świąteczną sukienkę z metką „tylko czyszczenie chemiczne” tylko osusz i zanieś do pralni, mówiąc, że to barszcz i czy był ze śmietaną.
Zobacz też: plama z wosku ze świecy, pranie i krochmalenie obrusów, plama z czerwonego wina.